Bursa
Açık
31.1°
İsmail Kemankaş
İsmail Kemankaş

NOT DEFTERİ: Meclis, dua ve Karacabeyli Gerçeker

04 Nisan 2020 Cumartesi, 19:43

Bu kez not defterimi değil de, Lozan'ın Şifreleri kitabını karıştırıyordum. Barış Antlaşması'nın kabulü için toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin oturumu sonunda, yapılan dua İstiklal Savaşı şehitlerine atfedilmiş. Duayı yapan da Bursa Mebusu Mustafa Fehmi Efendi'ymiş. 23 Nisan 1920 günü Cuma namazı sonrası, bir devletin doğuşunu müjdeleyen TBMM'nin açılışında da Mustafa Fehmi Efendi duayı yapmış.

Sonra da Meclis çatısı altında çok önemli görevler üstlenmiş. 1934 yılında Soyadı Kanunu çıkınca da Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önerisiyle Gerçeker soyadını almış. İşte o gün tamamlanan Mustafa Fehmi Gerçeker adı, 2 bin yılında bu yana Karacabey Stadyumu'na verilmiş.

Bunu da az sayıda hemşerimiz biliyormuş. Küçük bir araştırma ile hakkında kitap da yazılan Mustafa Fehmi Efendi ve ailesi hakkında çok önemli bilgiler edinirken, bu güne değin bundan haberim olmayışına da hayıflandım, ama pek de üzülmedim. Çünkü, bu sezon çok değerli Karacabeyli büyüğümüzün ismini taşıyan stadyumda Karacabey Belediyespor liglerin bitmesine 6 maçlık bir süre olmasına karşın, en yakın rakibine 19 puan fark yaparak şampiyonluğunu ilan etti, bir üst lige, yani 2.Lig'e yükseldi.

MUSTAFA FEHMİ EFENDİ VE KURTULUŞ SAVAŞI

Bursa Mihaliç'te (Karacabey) doğan Mustafa Fehmi'nin babası Hâfız Mehmet Emin Efendi'dir. 1887'de Karacabey Rüştiyesi'ni bitirdikten sonra İstanbul'da Mustafa Çelebi Medresesi'nde öğrenim görür. Karacabey'de müderrislik ve evkaf komisyonu başkanlığı yapar. 1906'da İttihat ve Terakkî'ye üye olur. Aynı yıl Bursa müderrisliği pâyesini aldıktan sonra 1910'da Karacabey müftülüğüne tayin edilir. İttihatçı olması sebebiyle 1919'da müftülük ve evkaf komisyonu başkanlığından azledilmesi üzerine Müdâfa-i Hukuk Cemiyeti'nin Karacabey şubesini kurarak Millî Mücadele'ye katılır.

23 Nisan 1920'de Ankara'da açılış duasını yaptığı Büyük Millet Meclisi'ne Bursa Mebusu olarak girer ve ölümüne kadar vekillik görevini sürdürür. İlk Büyük Millet Meclisi İcra Vekilleri Heyeti'nde Şer'iyye ve Evkaf Vekili olur. Fevzi Paşa (Çakmak) başkanlığında kurulan İcra Vekilleri heyetlerinde de görevini korur. Bu sırada Kuvâ-yi Milliye kurucularından olduğu için İstanbul Örfî İdare Mahkemesi'nce idama mahkûm edilenler listesinde yer alır. Şer'iyye ve Evkaf Vekili sıfatıyla Büyük Millet Meclisi adına Ocak 1922'de İstanbul halkına hitaben bir beyannâme neşreder. Anadolu'da mukaddes bir savaş verilirken, İstanbul'da bazı müslüman kadınların İslâm ahlâkı ile bağdaşmayan davranışlar içinde bulunduklarını, bu davranışlara müsamaha ile bakmalarının asla mâzur görülemeyeceğini, bu kişilerin yakında hesap vermek zorunda kalacaklarını ifade eder. 27 Nisan 1922'de Şer'iyye Vekilliğinden istifa eden Mustafa Fehmi, bazı tahkikat komisyonlarına başkanlık eder. Türkiye Büyük Millet Meclisi, yaptığı hizmetlere karşılık olmak üzere kendisine birinci dereceden emeklilik maaşı bağlar. Medenî cesareti, ilmi ve vatanperverliğiyle tanınan Mustafa Fehmi Gerçeker, 16 Eylül 1950'de Bursa'da vefat eder.

Devrine göre sade bir Türkçe ile yazan Mustafa Fehmi, Cuma hutbelerinin Türkçe okunması fikrini savunmaktadır. Yayımlanmış olan mektuplarından 17 Mart 1928 tarihlisi hutbe konusuna ayrılmıştır. Şiirle de meşgul olan Mustafa Fehmi'nin devrin mecmualarında yayımlanan şiirlerinden şair olduğu da anlaşılmaktadır. 1944 yılında Hilye-i Fahr-i Âlem isimli eserini kaleme alır. Yayımlandığında sade dili, akıcı üslûbu ve ifade tarzından dolayı takdirle karşılanmıştır. İkinci eseri Karacabey'den Ankara'ya ismini taşır. Bir kısmı mensur, bir kısmı manzum olan mektup şeklindeki çeşitli yazılarından meydana gelmektedir. Diyanet İşleri eski başkanlarından oğlu Mehmet Tevfik Gerçeker'in derleyip Latin harflerine çevirdiği bu yazıları torunu Mustafa Gerçeker yayımlar.

OĞLU MEHMET TEVFİK DİYANET İŞLERİ BAŞKANI'YDI

Karacabey'de 1898 yılında doğan Mehmet Tevfik, Mustafa Fehmi Gerçeker'in 8 çocuğundan biridir. İlk mektebi ve rüştiyeyi burada tamamlar. Bu arada babasından Kur'an ve Tecvid dersi alır. 1916'da başladığı askerlik hizmetini bitirdikten sonra tahsiline İstanbul medreselerinde devam eder. Damat Ferit Paşa'nın sadrazamlığı sırasında, Anadolu'da başlayan Millî Mücadele hareketiyle ilişkili görülerek, Birinci Dîvân-ı Harb-i Örfî'ye verilen Mehmet Tevfik, dokuz aylık bir tutukluluk devresinden sonra yeni sadrazam Tevfik Paşa zamanında serbest bırakılır. Ardından Anadolu'ya geçerek Millî Mücadele'ye katılır. Savaş sonrası Adliye Vekâleti Sicil Dairesi'nde kâtiplik yapar. Diyanet İşleri Başkanlığı muâmelât mümeyyizliği görevine 1924 yılında tayin edilir. Bu arada Ankara Hukuk Mektebi'ni de bitirir. İleriki yıllarda Uyuşmazlık Mahkemesi kanun sözcülüğü, sonra da Danıştay Umumi Heyeti âzalığı yapar. Gerçeker, bir süre Danıştay başkan vekilliğinde bulunur. 1962'de Danıştay tarafından üye olarak görevlendirildiği Anayasa Mahkemesi'ne başkan vekili olur ve 1963 yılında buradan emekliye ayrılır. 15 Ekim 1964'te Diyanet İşleri Başkanlığına getirilir ve 16 Aralık 1965 tarihine kadar bu görevde kalır. 28 Ocak 1982'de Ankara'da vefat eder.

Baba oğulun, Kurtuluş Savaşı ve sonrasındaki yaşam öyküleri böyle...

Bu arada, Mustafa Fehmi Efendi'nin 8 çocuğunun Türkiye'nin farklı yerlerine dağıldığını ve kendisi gibi önemli görevlerde bulunduğunu da saptadık. Torunlarından birinin, 2006 yılında vefat eden FIFA kokartlı futbol hakemi Mustafa Gerçeker ve onun oğlu yine ünlü bir hakem olan Halit Gerçeker olduğunu da öğrendik.

Bir stadyumun adından yola çıkarak, Bursa'nın Karacabey ilçesinden bir ailenin, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve gelişme dönemlerinde hizmetlerine tanık olduk ve onlarla bir kez daha gururlandık.