Bursa
Açık
33°
İsmail Kemankaş
İsmail Kemankaş

NOT DEFTERİ: Çoban lakaplı tek Cumhurbaşkanı

20 Haziran 2020 Cumartesi, 19:26

Not defterindeki önemli sayfaların birinde, çok renkli bir kişilik, uygulamaları, siyasetteki inişleri ve çıkışları ile örneğine rastlanamayacak bir isim Süleyman Demirel duruyordu. Beşinci ölüm yıldönümünden dört gün sonra bu ilginç sayfayı sizinle paylaşmak istedim...

Parti başkanı olarak girdiği ilk seçimden başarıyla çıkarak başbakan olan ilk isimdi Süleyman Demirel... O başbakan olduğunda ben 10 yaşındaydım. Cumhurbaşkanlığından emekli olduğunda ise 45 yaşında, yetişkin ve SSK emeklisi olmaya hazır bir gazeteciydim. Türkiye'nin çok partili demokrasi döneminin tartışmasız en çok sözü edilen lideriydi Demirel... Hiçbir seçimde oyumu alamadı ama, ona karşı hiç kin duymadım... Yaptığı esprilere doyası güldüm... Gördüklerimden çok duyduklarım daha da ilginçti onun hakkında...

1965 yılında iktidara geldiğinde, Demokrat Partililer hakkında pek de hayırlı olmayan bir uygulaması üzerine, eski lider ve Cumhurbaşkanı Bayar'ın "bizim su müdürüne ne olmuş böyle?" demesi de unutulmazlar arasındaydı. Süleyman Demirel için 'her konuştuğu kişinin adını unutmaz, valiyi de, dağdaki çobanı da tanırdı' denir. Bu yöndeki ilginç bir örnek, birlikte de çalıştığım rahmetli Kahraman Atılgan'a dairdi. Kahraman abi, Bursa'daki bir Demirel mitinginde iyi fotoğraf çekebilmek için ağaca tırmanmış. Gözü vizörde, eli deklanşörde... O sırada mikrofona yansıyan bir sesle irkiliyor... Sesin geldiği yöne bir kez daha bakıyor ki, seslenen Başbakan Süleyman Demirel...

Cümlesi de şöyle:

"Kahraman, ne işin var ağaçta, in aşağı düşeceksin."

Topluluk gülmeye başlıyor doğal olarak...

Demirel, Teoman Özalp'in Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu dönemde Bursa'da...

Unutulmaz Demirel ritüellerinden biri de elinden bırakmadığı, başından eksik etmediği fötr şapkasıydı... Çoğu kez, şapkasını kapmak isteyenlerle "kaptırmak istemeyen Demirel" sahneleri izlerdik, ya da fotoğraflarını görürdük. Ama kaptırmak istemediği sadece şapkası değildi. Onun başbakanlık yıllarında, müsteşarlık yapan ve 12 Eylül sonrası Türkiye'nin bir numaralı ismi olan Turgut Özal'ın rakip ve onun da yasaklı yıllarına rastlayan bir dönemde, Güneydoğu Anadolu Projesi için tartışma yaşanır. Bunun üzerine kurduğu "GAP'ı gaptırmam" cümlesi de unutulmazlar arasındadır.

10 Ekim 1973... Demirel'in Bursa mitingi...

Muhtıralar, sıkıyönetim günleri ve hükümetten düşürülüp, tekrar getirildiği gibi her türlü siyasi çalkantıyı yaşayan Süleyman Demirel, özellikle basına karşı hoşgörüsü, veciz sözleri ve şapkası ile esprileri, inanılmaz karikatürleri, bir döneme damga vurmuştu. 1997 yılında BGC Yönetimi adına Çankaya'da kendisini ziyaret ettiğimizde de, bildik karakterini sergilemiş, bizi bir soru ile şaşırtmıştı...

"Osmaniye köyü ile Bursa arası kaç kilometre?" diye sordu ama 5 kişilik bizim heyetten çıt çıkamadı. Sonra da devam etti.

"70 kilometredir. Yasaklarım bittiğinde Bursa beni orada karşıladı ve bu kadar kısa bir yolu 5-6 saatte ancak geçtik" diyerek, Bursa için ne anlam ifade ettiğini anlatmak istedi sanırım...

Kesintilerle dolu 35 yıllık politika sahnesinden inerken, galiba siyasilerin hoşgörüsü de tarihe karışmıştı.

Bir solukta Demirel

1924'te Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslâmköy'de doğdu. İlköğrenimini doğduğu köyde, ortaokul ve liseyi Isparta ve Afyon'da bitirdi. 1948 yılında Nazmiye Hanım ile evlendi. Şubat 1949'da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'nden mezun oldu. Aynı yıl Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nde göreve başladı. Sulama ve elektrik konularında araştırma yapmak üzere ABD'ye gönderildi.

1954 yılında Devlet Su İşleri Barajlar Dairesi Başkanlığı'na, 1955 yılında da Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne atandı. 1960-1962 yıllarında serbest müşavir ve mühendis olarak çalıştı. Orta Doğu Teknik Üniversitesinde öğretim görevlisi oldu. Siyasî yaşamına, 1962 yılında, Adalet Partisi Genel İdare Kurulu üyeliği ile başladı. 28 Kasım 1964'te bu partiye genel başkan seçilmesinin ardından, kurulmasını sağladığı ve Şubat-Ekim 1965 aylarında görev yapan koalisyon hükûmetinde Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı olarak görev aldı. 10 Ekim 1965 genel seçimlerinde Isparta Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi ve seçimlerde Adalet Partisi'nin tek başına iktidar olması üzerine Türkiye'nin 12. Başbakanı olarak hükûmeti kurdu. Süleyman Demirel 4 yıl süren bu hükûmetten sonra 1969, 1970, 1975, 1977 ve 1979 yıllarında 5 kez daha hükümet kurdu.

12 Eylül 1980'de gerçekleşen askerî müdahale üzerine görevden uzaklaştırıldı ve yedi yıl yasaklı olarak siyaset dışı kaldı. 6 Eylül 1987'de yapılan halk oylaması ile siyasî yasaklar kaldırılınca Süleyman Demirel 24 Eylül 1987'de Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığı'na seçildi. 29 Kasım 1987'de yapılan genel seçimlerde Isparta milletvekili olarak yeniden TBMM'ye girdi. 20 Ekim 1991'de yapılan genel seçimler sonrasında Doğru Yol Partisi ile Sosyaldemokrat Halkçı Parti'nin oluşturduğu 49. Hükûmet'te başbakan olarak görev aldı.

16 Mayıs 1993'te, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı seçildi. Demirel, 16 Mayıs 2000 günü görev süresini tamamlayarak Cumhurbaşkanlığından ayrıldı.

Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, 17 Haziran 2015 günü 91 yaşında vefat etti.