Bursa
Açık
31.7°
İsmail Kemankaş
İsmail Kemankaş

Atatürk Bursa'da hangi maçı izledi?

26 Nisan 2020 Pazar, 23:35

Gerçekten olağanüstü günlerden geçiyoruz. Her alanda yapılan duraklama ve tatiller, futbolu da etkiledi doğal olarak...

İşte bu sıkıcı günlerde, Bursa'nın geçmişteki önemi, spordaki konumu hakkında bir fikir vermesi açısından ve benim çok önemsediğim bir olayı sizlerle paylaşmak istedim.

İstanbul'un tarihi kulüpleri, henüz Mustafa Kemal Atatürk'ün kendi takımlarının maçını izlediğini belgelerle ortaya koyamamışken, Bursa bu alanda bir adım öne geçti. Belgelere dayanarak, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün Bursa'da izlediği maçın öncesi ve sonrasını, ardından şehrimizdeki ilk stadyumun inşaatına verilen desteği ve 3 Haziran 1932 tarihinde açılan bu tesisin adına Gazi Stadyumu denmesinin öyküsünü merak ettiyseniz, bu satırları izleyiniz.

Gazi Stadyumu

ÖNCE BURSA İDMANYURDU-MUHAFIZGÜCÜ MAÇI

11 Eylül 1922 tarihinden, yani işgalin bitişinin hemen ardından 17 Ekim 1922 günü Bursa'yı ziyaret eden Mustafa Kemal, 2 Şubat 1938'de yaptığı son geziye kadar Bursa'ya 18 kez gelir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında, İstanbul bağlantısını Bursa'dan sağlayan Gazi Mustafa Kemal (o tarihte henüz Atatürk soyadını almamıştır) dördüncü Bursa gezisini 22 Eylül-8 Ekim 1925 tarihleri arasında yapar ve Atıcılar sahasında bir de futbol maçı izler. İddiaya göre, bu maçın ardından kendisinden saha yapımı için yardım istenir ve bin lira katkı sağlanır. Mustafa Kemal'in gelişinden yaklaşık bir hafta önce Bursa'da ilginç bir özel maç yapılır. 25 Eylül 1925 günü yapılan bu maç, Bursa İdmanyurdu ile o yılın Türkiye Şampiyonu Ankara Muhafızgücü arasındadır. Karşılaşmayı Muhafızgücü 2-1 kazanır.

Sanatkarlar takımı...

Maçı önemli bir zevat izlerken, Gazi Mustafa Kemal'i yaveri temsil eder. Ayrıca bir hafta sonra Bursa Muhteliti'nin (karması) bir maç daha oynayacağı belirtilir. Bursalı araştırmacı Serdar Kuşku, bir fotoğrafa dayanarak, bu maçın ardından Bursa İdmanyurdu-Muhafızgücü karmasının, İstanbul'dan gelen Fenerbahçe B Takımı ile maç yaptığı ve karşılaşmayı Gazi Mustafa Kemal'in izlediğini belirtir. Fenerbahçe tarihinde bu maçın Gazi tarafından izlenen 4 karşılaşmadan biri olduğu iddiası da vardır.

Bu iddiayı güçlendiren bir açıklamaya, Bursa Mıntıkası'nın ilk üyelerinden ve sonraki yıllarda mıntıka başkanı olan Faik Tinel'in anılarında da rastlıyoruz. Daha net bir belgeye Bursalı yazar Nezaket Özdemir'in kaleme aldığı Ulusal Basında Atatürk'ün Bursa Gezileri kitabının 147. sayfasında rastlıyoruz.

"Reis-i Cumhur Hazretleri Bursa'da

Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri Bursa'da Fırkayı Vesair Müessesatı Ziyaret Buyurmuşlardır.

Paşa Hazretleri nutuklarında : Bursa başlı başına bir sanat memleketi olmaya pek kabiliyetlidir.Onun için temenni ederim Bursa'da her şeye ait fabrikalar çoğalsın. Hiç olmazsa türbelerinin adedine yaklaşsın" demişlerdir.

Bursa : 1 (A.A.) -Reis-i Cumhur Hazretleri bugün saat 4'de dokumacılık fabrikası arsasını teşrif etmişlerdir."

Haberin bu ilk cümlesinden şunları anlıyoruz. Söz konusu dokuma fabrikası İpekiş'tir ve temeli 1 Ekim 1925 günü atılmıştır. Haber şöyle devam ediyor:"Gazi'nin konuşmasını müteakiben temele inildi ve Gazi Paşa Hazretleri tam saat beşte temele taşı ve harcı koyarak hazirunun sürekli alkışları arasında merasime nihayet verildi.

Atatürk İpekiş'in temelini atıyor...

Bade (ardından) Atıcılar'da Fenerbahçe takımıyla Bursa ve Ankara muhtelitinin (karma) yaptığı futbol maçına gidildi. Paşa Hazretleri saat altıda Atıcılar Meydanı'nı dolduran binlerce halkın yaşa naraları ve alkışları arasında otomobillerine binerek köşklerine avdet buyurmuşlardır. Maç bire karşı bir neticelendi."

Bu belge ve bilgiye dayanarak, Gazi Mustafa Kemal'in 1 Ekim 1925 günü, önce İpekiş fabrikasının temelini attığı ve ardından Fenerbahçe B Takımı ile Bursa Türkocağı İdmanyurdu-Muhafızgücü Karması arasındaki maçı Atıcılar'da bizzat izlediğini, karşılaşmanın da 1-1 berabere sonuçlandığını öğreniyoruz.

Gazi'nin bu gezisi sırasında eşlik eden Kolordu Kumandanı Ali Hikmet Paşa ile Bursa Valisi Kemal Bey'in (Gedeleç) stat yapımı için destek istemelerinin de gerçek olduğu yorumunu yapabiliriz. Nitekim, bir yıl sonra Bursa'ya bir kez daha gelen Gazi Mustafa Kemal'in huzuruna çıkan Bursa Mıntıka Heyeti, 1926 yılında başlayan stadyum projesi içen yardım talebini yineler ve Mustafa Kemal Atatürk de bin liralık bir yardım yapar.

3 Haziran 1932 günü resmi açılışı yapılan ve takribi yeri, İpekiş Fabrikası'nın güney batısında ve bugünün Kültürpark'ı (o yıllarda henüz yapılmamıştı) içinde kalan ilk stadyum Bursalıların hizmetine "Gazi Stadyumu" olarak sunulur.