Bursa
Açık
20.2°
Cennet Yüzer Cankılıç
Cennet Yüzer Cankılıç

Erdoğan'ın açıkladığı paket beklentileri karşıladı mı?

18 Mart 2020 Çarşamba, 23:39

Zaten uzun süredir ülke olarak ABD ve AB merkezli bir finans baskısının yarattığı enflasyon ve işsizlik nedeniyle kırılgan ekonomiye sahiptik, şimdi de hiç beklemediğimiz bir anda bu virüs salgınının ekonomimiz üzerinde yaratmaya başladığı tahribatla karşı kaşıyayız ve maalesef salgının şu andan sonra yaratacağı tahribatın boyutunu kestirmemiz mümkün değil.

Sadece bizim değil, bir ay öncesine kadar küresel ekonomiye yön veren ülkelerden de gelen haberlere bakarsak, onların durumu daha da vahim. Virüs pik yaptığı için hükümetlerin aldığı ekonomik tedbir paketleri yeterli gelmiyor ve sürekli yenileniyor.

Bizde de malum, corono virüs salgını tehdidine karşı geçtiğimiz hafta cuma gününden itibaren alınan tedbirler kapsamında sadece okullar tatil edilmedi, AVM'ler, eczaneler, marketler, fırınlar gibi zaruri sektörlerin dışındaki cafeler, restoranlar, düğün salonları ve eğlence sektörü gibi pek çok işletme kapatıldı.

Yurt dışı uçuş yasağıyla en büyük ihracat merkezimiz olan AB'ye yapılan ihracatın bıçak gibi kesilmesi sanayi sektörünü vururken, iç piyasadaki hizmet ve üretim sahalarındaki pek çok ticari sektörde de işleri durma noktasına getirdi.

O yüzden dün sadece iş dünyası değil işçisinden memuruna, esnafından emeklisine kadar herkes Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ulusa sesleniş konuşmasına kilitlendi.

Erdoğan, ekonomik anlamda hangi tedbirleri açıklayacak? Teşvik paketinde hangi sektörler ve neler yer alacak? Vergiler ve primler muaf tutulacak mı? Vergi indirimi gelecek mi? Kira yardımı yapılacak mı? İşçi çıkarmayla karşı karşıya kalan işletmelere maaş desteği sağlanacak mı? Kredi borçları ötelenecek mi? Maaşlarda düzenlemeye gidilecek mi? İhracat yapan firmaların ellerinde kalan stoklarını değerlendirmeye gidecek mi? Yeni kredi imkanları sağlanacak mı? Vb.

İLK ETAPTA AMAÇ KISA VADELİ TEDBİRLERLE PSİKOLOJİK RAHATLAMA

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın akşam saatlerinde tüm ülkenin merakla beklediği ekonomik paket açıklamasını ben 3 bölümde değerlendirmek istiyorum. "Giriş, gelişme ve sonuç" olarak.
Buna göre, giriş konuşmasıyla vatandaşına güven vermek istedi. Çünkü dünyadaki ve Türkiye'deki süreci tarih tarih aktardı. Yaklaşık 20 dakika süren bu kısımda demek istedi ki;

"Covit 19 dünyayı kasıp kavururken önceden aldığımız tedbirler sonucu bizim ülkemize çok geç geldi ve biz de o ülkelerin yaşadığı deneyimlerden ders çıkararak bundan sonraki süreci başarılı yönetmek için adımlarımızı attık. Şu önümüzdeki 3 haftalık süreçte devlet olarak aldığımız tedbirleri siz vatandaş olarak da yerine getirirseniz, yani evlerinizden çıkmazsanız, tatili 3 hafta ile sınırlı tutarız, yoksa bu süreyi uzatmak zorunda kalırız."
"Ekonomimiz için koruma kalkanı" diye tabir ettiği 100 milyar TL'lik ekonomik paketi 19 madde halinde sıraladığı bölümden de benim önemsediklerim şunlar oldu:

"İhracat yapan firmaların elindeki stok malına faizsiz kredi imkanının getirilmesi, KOBİ'ler ile tüm ticari işletmelerin vergi, SSK primlerinin 3 ay ile 6 ay ertelenmesi, kamu destekleme fonundaki Kredi Garanti Fonu limitinin 25 milyar TL'den 50 milyar TL'ye çıkarılması, ticari kredilerin faizsiz 3 ay ötelenmesi, konut kredilerinin peşinatının yüzde 10'a düşürülmesi, nakit sıkıntısı çeken işletmelere faizsiz kredi sağlanması, konaklama vergisinin Kasım ayına ertelenmesi, iç hava yolu taşımacılığında KDV oranının yüzde 18'den yüzde 1'e düşürülmesi, en düşük emekli maaşının bin 500'e çıkarılması, bayram ikramiyesinin Nisan ayının başında ödenmesi.

Sonuç kısmına gelirsek;

Peki Cumhurbaşkanı'nın açıkladığı bu paket beklentileri karşıladı mı?

Elbette devletin destek paketinde daha cömert, daha bonkör olmasını hepimiz beklerdik. Ama başta da belirttim, zaten ekonomik sıkıntımız var, bir de hesapta olmayan bu sıkıntı eklenince hepten dengeler alt üst oldu. Evet, AB ve ABD'deki gibi bir çek-senet borçlarını öteleyen, erteleyen, kira yardımı yapan, turizm ve hizmet sektörünün vergi borçlarını bu yıl için sıfırlayan, işçi çıkarımlara karşı firmalara fon sağlayan, KOBİ'lere sıfır faizli, bir yıl sonra geri ödemeli kredi veren, ihracat yapan büyük firmalara hibe desteği sağlayan, konut ve taşıt kredilerini en az 6 ay öteleyen eli öpülesi bir destek çıkmadı. Ama anladığım paket kısa, orta ve uzun vadeli olarak planlandı.

Hükümet ilk etapta şu önümüzdeki 3 haftalık "evde kal" programından etkilenen piyasayı rahatlatmak amacıyla kısa vadede böyle bir destek uygulamasını yürürlüğe koydu. 3 haftanın sonunda virüsün ülkemizdeki salgın etkisine göre orta ve uzun vadeli paketleri devreye sokacak. Özetle dün açıklanan yaklaşık 16 milyar dolar seviyesindeki mali destek ülkenin içinde bulunduğu ekonomik şartlarda kısa vadede verebileceği en iyi paket durumunda.
Yani küçük bir işletme sahibi olarak benim de pek beklentilerimi karşılamadı, ama Türkiye'nin bu yılki dış ticaret açığının 138 milyar TL olacağını dikkate alırsak, 100 milyar TL'lik bu paket için ilk etapta çok iyi bir rakam diyebiliriz...

Dileğim orta ve uzun vadeli paketin önümüze gelmemesi. Yoksa...